Kümes ve ahırda biyogüvenliğin temel ilkeleri

Biyogüvenlik, hastalık etkenlerinin işletmeye girmesini ve girdikten sonra içeride yayılmasını engellemeye yönelik önlemlerin bütünüdür. Pahalı ekipman gerektirmez; büyük ölçüde düzen, disiplin ve tutarlılık meselesidir.

Değeri şuradan gelir: biyogüvenlik, ortaya çıkmayan hastalıkları önler. Bu nedenle etkisi doğrudan görünmez — ama tedavi edilmesi gerekmeyen her vaka, kazanılmış bir vakadır. Aynı zamanda antibiyotik ihtiyacını azalttığı için direncin yavaşlatılmasında da en etkili araçlardan biridir (Antimikrobiyal direnç nedir?).

1. Bölgeleme: temiz ve kirli alanlar

Biyogüvenliğin temeli, işletmenin zihinsel olarak temiz ve kirli bölgelere ayrılmasıdır.

Kirli bölge, dış dünyayla temas eden alandır: yol, otopark, yem aracının yanaştığı nokta, ölü hayvan toplama alanı. Temiz bölge, hayvanların bulunduğu alandır.

İkisi arasında net ve fiziksel bir geçiş noktası olmalıdır — genellikle bir bank, bir çizgi ya da eşik. Bu noktada ayakkabı ve tulum değiştirilir; kişi bir tarafa oturur, ayakkabılarını çıkarır, diğer tarafa döner ve temiz ayakkabıyı giyer. Bu basit “otur ve dön” düzeni, ayak trafiğiyle bulaşmayı en aza indiren en pratik uygulamadır.

Sınırın nerede olduğu herkes tarafından bilinmiyorsa, bölgeleme yok demektir.

2. Trafik akışı: tek yön

İşletme içi hareket, temizden kirliye doğru planlanmalıdır — asla tersi olmamalı.

Uygulamada bu şu anlama gelir:

• Genç hayvanlar önce, yaşlılar sonra ziyaret edilir.
• Sağlıklı gruplar önce, hasta veya şüpheli gruplar en sona bırakılır.
• Bir kümese girildikten sonra sıra geriye alınmaz; gerekiyorsa kıyafet ve ayakkabı değiştirilir.

Aynı ilke ekipman için de geçerlidir. Kürek, arabalar, kovalar ve özellikle ölü hayvan taşımada kullanılan malzeme gruplar arasında paylaşılmamalıdır. Paylaşım zorunluysa, aradan temizlik ve dezenfeksiyon geçmelidir.

3. Personel ve ziyaretçi disiplini

İnsan, işletmeye etken taşımanın en yaygın yoludur.

• Ziyaretçi kaydı tutun: kim, ne zaman, en son hangi işletmedeydi.
• Boşluk süresi uygulayın: başka bir hayvan işletmesinde bulunmuş bir kişi için belirli bir süre geçmeden giriş verilmemesi yaygın bir uygulamadır.
• Kıyafet ve ayakkabıyı işletme sağlasın. Ziyaretçinin kendi botuyla girmesi, temizlenmiş olsa dahi risklidir.
• El hijyeni, özellikle gruplar arasında geçişte.
• Kendi çalışanlarınızın evindeki hayvanlar da bir risk kaynağıdır; kümes hayvanı besleyen personelin bunu bildirmesi gerekir.

4. Kemirgen, yabani kuş ve böcek kontrolü

Kemirgenler Salmonella başta olmak üzere birçok etkeni taşır ve yem depolarını hedef alır. Yabani kuşlar, avian influenza dâhil olmak üzere önemli bir giriş yoludur.

Pratik önlemler: yem dökülmelerinin hemen temizlenmesi, yem depolarının kapalı tutulması, binaların çevresinde bitki örtüsünün kısa tutulması, pencere ve havalandırma açıklıklarına tel örgü takılması, düzenli kemirgen kontrol programı ve yemliklere yabani kuş erişiminin engellenmesi.

5. Temizlik, dezenfeksiyon ve boşluk süresi

Dönemler arası temizlik üç adımdan oluşur ve sırası önemlidir:

1. Mekanik temizlik. Organik madde uzaklaştırılır. Bu adım atlanırsa dezenfektan işe yaramaz — çoğu dezenfektan organik madde varlığında etkisizleşir.
2. Yıkama ve kurutma.
3. Dezenfeksiyon. Hedef etkene uygun ürün seçilir ve etiketteki temas süresine uyulur. “Daha çok” değil, “doğru süre” belirleyicidir.

Ardından boşluk süresi gelir. Bu süre, kalan etken yükünün doğal olarak azalması için gereklidir ve birçok etken için tek başına en etkili adımdır. Süreyi kısaltmak, temizliğin kazandırdığını geri verir.

Su hattının temizliği çoğu zaman atlanır; oysa biofilm hem etken barındırır hem de canlı aşıları etkisizleştirebilir. Bu konu için İçme suyu hattı hijyeni ve biofilm yazımıza bakabilirsiniz.

6. Hayvan girişi ve kaynak yönetimi

Mümkün olduğunca tek kaynaktan hayvan alın. Farklı kaynaklardan gelen gruplar, kendi etken floralarını ve farklı bağışıklık geçmişlerini birlikte getirir.

Yeni gelen hayvanlar için ayrı bir uyum/karantina alanı kullanın ve bu alanı en son ziyaret edin. All-in/all-out (topluca giriş, topluca çıkış) düzeni, farklı yaş gruplarının bir arada bulunmasını engellediği için etken döngüsünü kıran en güçlü yapısal önlemdir.

Uygulamaya nereden başlanır?

Biyogüvenliğin en zor yanı, tek seferlik bir iş olmamasıdır. Yazılı ve kısa bir protokol, girişte görünür bir bölge sınırı ve tutulan bir ziyaretçi kaydı, çoğu işletmede en büyük farkı yaratan üç adımdır.

İşletmenize özgü bir biyogüvenlik planını, sahayı gören veteriner hekiminizle birlikte oluşturun.