İçməli su xəttinin gigiyenası və bioplyonka

Quşçuluqda su ən çox istehlak olunan, lakin ən az izlənən resursdur. Binaya daxil olan su təmiz olsa belə, sulama xəttinin içi çox vaxt diqqətdən kənarda qalır. Orada yaranan bioplyonka (biofilm) həm törədici anbarı, həm də su ilə verilən məhsulların təsirini pozan maneədir.

Bioplyonka nədir?

Bioplyonka, borunun daxili səthinə yapışmış bakteriyaların istehsal etdiyi yapışqan polisaxarid təbəqədir. Bakteriyalar həmin təbəqənin içərisinə hopmuş halda yaşayır.

Bu quruluşun iki mühüm xüsusiyyəti var. Birincisi, bakteriyalar bir səthə yapışdıqdan sonra sərbəst haldakından qat-qat daha çox dezinfeksiyaedicilərə davamlı olur; suya adi dozada xlor əlavə etmək bioplyonkanın içindəki bakteriyalara çatmır. İkincisi, bioplyonka daim kiçik hissələr şəklində qopur və suya bakteriya buraxır — yəni xəttin özü ayrıca bir yoluxma mənbəyinə çevrilir.

Bioplyonkanı nə qidalandırır?

Bioplyonkanın yaranmasını sürətləndirən başlıca amillər:

• Şəkər və üzvi maddə. Su ilə verilən vitamin, elektrolit və şəkər tərkibli məhsullar bioplyonka üçün birbaşa qidadır. Bu cür məhsullardan sonra xəttin yuyulmaması ən geniş yayılmış səhvlərdəndir.
• Aşağı axın sürəti. Xəttin ucundakı az istifadə olunan hissələr bioplyonkanın ən sıx olduğu yerlərdir.
• Temperatur. İsti su bioplyonkanın yaranmasını sürətləndirir; xəttin günəş düşən hissələri risklidir.
• Suyun mineral tərkibi. Sərt sularda yaranan əhəng çöküntüsü bakteriyalara yapışmaq üçün səth verir.
• Boş qalan dövrlər. Dövrlər arasında su ilə dolu qalan xətt bioplyonka üçün ideal şəraitdir.

Peyvənd tətbiqi ilə əlaqəsi

Bu, bioplyonkanın ən birbaşa nəticəsidir. Diri peyvəndlər su ilə verildikdə, xəttdəki dezinfeksiyaedici qalığı peyvənd virusunu təsirsizləşdirir. Buna görə su ilə peyvəndləmədən əvvəl xətt dezinfeksiyaedicidən təmizlənməlidir.

Burada bir tarazlıq problemi yaranır: xətti daim dezinfeksiya etmək bioplyonkaya nəzarət edir, lakin peyvənd günü problem yaradır; heç dezinfeksiya etməmək isə bioplyonkanı böyüdür. Həlli yol dezinfeksiya və peyvənd təqvimlərinin birlikdə planlaşdırılmasıdır — bu, peyvəndlərin niyə «işləmədiyi» sualının ən çox nəzərdən qaçan cavablarından biridir.

Eyni prinsip su ilə verilən digər məhsullara da aiddir: xəttdəki çöküntü məhsulun bütün sürüyə bərabər paylanmasının qarşısını ala bilər.

Praktikada nə edilir?

Dövrlərarası xətt təmizliyi. Bina boşaldıqda xəttin yüksək qatılıqlı təmizləyici ilə yuyulması, bioplyonkanı mexaniki və kimyəvi olaraq qoparmağın ən təsirli yoludur. Bu əməliyyat yalnız quşlar olmadıqda aparıla bilər. Məhsul seçimi və qatılıq xəttin materialına uyğun olmalıdır.

Dövr ərzində baxım. Sürü binada olarkən xəttin gündəlik dezinfeksiyası və müntəzəm olaraq uc hissəsindən yuyulması (flushing) bioplyonkanın yenidən toplanmasını yavaşladır.

Su ilə məhsul verildikdən sonra yuma. Şəkər, vitamin və ya elektrolit tərkibli tətbiqdən sonra xəttin yuyulması, bioplyonkaya qida qoymamaq üçün zəruridir.

Suvarma basqısı və axının idarə olunması. Xəttin ucundakı durğun hissələri azaltmaq bioplyonkanın toplanmasını məhdudlaşdırır.

Suyun keyfiyyətinin izlənməsi. Mənbədən götürülən dövri nümunələr qədər, xəttin ucundan götürülən nümunələr də vacibdir. İkisi arasındakı fərq xəttin öz töhfəsini göstərir — və bu fərq çox vaxt gözlənilməz olur.

Niyə diqqətdən kənarda qalır?

Sulama xətti görünmür. İçindəki bioplyonka, xətt sökülməyincə fərq edilmir. Buna baxmayaraq təsiri dolayı yolla üzə çıxır: bağırsaq problemləri hallarında, peyvənd cavabının gözləniləndən zəif olmasında və sürünün bircinsliyinin pozulmasında.

Sürüdə izah olunmayan bağırsaq problemləri və ya gözləniləndən aşağı peyvənd cavabı müşahidə edirsinizsə, xəttin ucundan götürüləcək bir su nümunəsi az xərcli və çox vaxt açıqlayıcı bir addımdır.

Su xəttinin təmizlik proqramını və onun peyvənd təqviminizlə uzlaşmasını sürünü tanıyan baytar həkiminizlə birlikdə planlaşdırın.