სასმელი წყლის ხაზის ჰიგიენა და ბიოფილმი
სარწყულებლის ხაზის შიგნით არსებული ბიოფილმი ბაქტერიებს იფარებს და ასუსტებს წყლით მიცემულ ვაქცინებსა და პროდუქტებს. სტატია ხსნის, როგორ წარმოიქმნება ბიოფილმი და რატომ უნდა იყოს ხაზის გაწმენდა დაგეგმილი, რეგულარული სამუშაო.
ბოლო განახლება:
ეს მასალა მხოლოდ საგანმანათლებლო და საინფორმაციო დანიშნულებისაა. ის არ არის დიაგნოზი, მკურნალობა ან დოზის რეკომენდაცია და არ ცვლის ვეტერინარის გასინჯვას. მკურნალობის გადაწყვეტილებისთვის მიმართეთ ვეტერინარს და პროდუქტის დამტკიცებულ ინსტრუქციას.
წყალი მეფრინველეობაში ყველაზე მეტად მოხმარებული და ყველაზე ნაკლებად კონტროლირებადი შენატანია. მაშინაც კი, როცა საფრინველეში შემოსული წყალი სუფთაა, სარწყულებლის ხაზის შიგნითა მხარე ჩვეულებრივ შეუმოწმებელი რჩება. იქ წარმოქმნილი ბიოფილმი ერთდროულად პათოგენების საცავიც არის და დაბრკოლებაც ყველაფრისთვის, რაც წყლით მიეწოდება.
რა არის ბიოფილმი?
ბიოფილმი წებოვანი პოლისაქარიდული ფენაა, რომელსაც მილის შიდა ზედაპირზე მიმაგრებული ბაქტერიები გამოიმუშავებენ. ბაქტერიები სწორედ ამ ფენაში ჩაფლულები ცხოვრობენ.
მნიშვნელოვანია ორი თვისება. პირველი: ზედაპირზე მიმაგრების შემდეგ ბაქტერიები სადეზინფექციო საშუალებების მიმართ ბევრად უფრო გამძლე ხდებიან, ვიდრე თავისუფლად მცურავ მდგომარეობაში იყვნენ; წყალში ქლორის ჩვეულებრივი დოზა ბიოფილმის შიგნით მყოფ ბაქტერიებამდე ვერ აღწევს. მეორე: ბიოფილმი განუწყვეტლივ აცილებს მცირე ფრაგმენტებს და წყალში ბაქტერიებს უშვებს — ანუ ხაზი თავისთავად ხდება დაბინძურების წყარო.
რა კვებავს ბიოფილმს?
ბიოფილმის წარმოქმნის მთავარი დამაჩქარებლებია:
- შაქარი და ორგანული ნივთიერება. წყლით მიცემული ვიტამინების, ელექტროლიტებისა და შაქრის შემცველი პროდუქტები ბიოფილმისთვის პირდაპირი საკვებია. ასეთი პროდუქტების შემდეგ ხაზის გამოურეცხაობა ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული შეცდომაა.
- დაბალი დინების სიჩქარე. ხაზის ბოლოს მდებარე, იშვიათად გამოყენებული მონაკვეთები სწორედ ის ადგილებია, სადაც ბიოფილმი ყველაზე სქელია.
- ტემპერატურა. თბილი წყალი წარმოქმნას აჩქარებს; მზეზე გამოფენილი მონაკვეთები რისკის ქვეშაა.
- წყლის მინერალური შემცველობა. მაგარ წყალში წარმოქმნილი კირის ნადები ბაქტერიებს მისამაგრებელ ზედაპირს აძლევს.
- უქმად დგომის პერიოდები. ხაზი, რომელიც პარტიებს შორის წყლით სავსე რჩება, ბიოფილმისთვის იდეალურია.
კავშირი ვაქცინაციასთან
ეს ბიოფილმის ყველაზე პირდაპირი შედეგია. როცა ცოცხალი ვაქცინები წყლით მიეცემა, ხაზში დარჩენილი სადეზინფექციო ნარჩენი ვაქცინის ვირუსს აუვნებელყოფს. ამიტომ წყლით ვაქცინაციამდე ხაზი სადეზინფექციო საშუალებისგან უნდა გათავისუფლდეს.
აქედან ბალანსის პრობლემა ჩნდება: ხაზის მუდმივი დეზინფექცია ბიოფილმს აკონტროლებს, მაგრამ ვაქცინაციის დღეს პრობლემას ქმნის; დეზინფექციის სრული უგულებელყოფა კი ბიოფილმს ზრდის. პასუხი დეზინფექციისა და ვაქცინაციის კალენდრების ერთად დაგეგმვაა — ეს ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოტოვებული პასუხია კითხვაზე, რატომ «არ მუშაობს» ვაქცინა.
იგივე პრინციპი ვრცელდება წყლით მიცემულ სხვა პროდუქტებზეც: ხაზში დაგროვილმა ნადებმა შეიძლება ხელი შეუშალოს პროდუქტის თანაბარ განაწილებას მთელ ფარაზე.
რა კეთდება პრაქტიკაში?
პარტიებს შორის ხაზის გაწმენდა. როცა საფრინველე ცარიელია, ხაზის მაღალკონცენტრირებული საწმენდი საშუალებით გამორეცხვა ბიოფილმის მექანიკურად და ქიმიურად მოცილების ყველაზე ეფექტიანი გზაა. ეს მხოლოდ მაშინ შეიძლება, როცა ფრინველი შენობაში არაა. პროდუქტის შერჩევა და კონცენტრაცია მილის მასალას უნდა შეესაბამებოდეს.
პარტიის მიმდინარეობისას მოვლა. სანამ ფარა შენობაშია, ხაზის ყოველდღიური დეზინფექცია და შორეული ბოლოდან რეგულარული გამორეცხვა ბიოფილმის ხელახლა დაგროვებას ანელებს.
გამორეცხეთ წყლით მიცემული ნებისმიერი პროდუქტის შემდეგ. შაქრის, ვიტამინის ან ელექტროლიტის მიცემის შემდეგ ხაზის გამორეცხვა აუცილებელია, რომ ბიოფილმს საკვები არ დარჩეს.
წნევისა და დინების კონტროლი. ხაზის ბოლოს სტაგნირებული მონაკვეთების შემცირება დაგროვებას ზღუდავს.
წყლის ხარისხის მონიტორინგი. წყაროდან აღებულ ნიმუშებს მნიშვნელობა აქვს, მაგრამ ზუსტად იმდენივე მნიშვნელობა აქვს ხაზის შორეული ბოლოდან აღებულ ნიმუშებს. ამ ორს შორის სხვაობა აჩვენებს, რას მატებს თავად ხაზი — და ეს სხვაობა ხშირად გასაოცარია.
რატომ რჩება ეს უგულებელყოფილი?
სარწყულებლის ხაზი უხილავია. მის შიგნით არსებული ბიოფილმი მანამ არ შეიმჩნევა, სანამ ხაზს არ დაშლიან. მისი ეფექტი კი ირიბად ვლინდება: ნაწლავურ შემთხვევებში, მოსალოდნელზე სუსტ ვაქცინურ პასუხში და ფარის ერთგვაროვნების დაკარგვაში.
თუ ფარაში აუხსნელ ნაწლავურ პრობლემებს ან მოსალოდნელზე დაბალ ვაქცინურ პასუხს ხედავთ, ხაზის ბოლოდან აღებული წყლის ნიმუში დაბალხარჯიანი და ხშირად ძალიან გამომაშუქებელი ნაბიჯია.
თქვენი ხაზის გაწმენდის პროგრამა და ის, თუ როგორ ეწერება ის ვაქცინაციის კალენდარში, დაგეგმეთ იმ ვეტერინარ ექიმთან ერთად, რომელიც ფარას იცნობს.
წყაროები
- Swayne D.E. (ed.) — Diseases of Poultry, Wiley-Blackwell
- Maharjan P. et al. — Poultry water quality and biofilm management, Poultry Science
მხოლოდ საგანმანათლებლო — არ არის დიაგნოზი, მკურნალობა ან დოზა.